بسمه تعالی

 

 

سمپوزیوم بین المللی ماهیان خاویاری (ISS) از سری کنفرانس های انجمن جهانی حفاظت ماهیان خاویاری (WSCS) است که هرچهار سال یکبار برگزاری می گردد.

در سال 1989 اولین سمپوزیوم ماهیان خاویاری در فرانسه و چهار سال بعد دومین سمپوزیوم در سال 1993 در کشور روسیه، سومین در سال 1997 در ایتالیا، چهارمین سمپوزیوم در سال 2001 در آمریکا برگزار شد. پنجمین سمپوزیوم بین المللی ماهیان خاویاری جهان در سال 2005 بمیزبانی جمهوری اسلامی ایران برگزار گردید و چهار سال بعد یعنی در 25 لغایت 31 اکتبر سال 2009 در شهر Wuhan جمهوری خلق چین، ششمین سمپوزیوم بین المللی ماهیان خاویاری برگزار گردید.

باتوجه به دخالت های غیراصولی بشر به اکوسیستم های مختلف و در نتیجه کاهش ذخایر تاسماهیان جهان، عنوان سمپوزیوم «هماهنگی ارتباط بین فعالیتهای بشر و طبیعت با تأکید بر ماهیان خاویاری» نامگذاری گردید تا برمبنای تحقیق و پژوهش و بکارگیری نتایج آن بتوان ذخایر ارزشمند ماهیان خاویاری را دوباره در محیط های طبیعی احیاء نمود.

در مراسم افتتاحیه جمعی از مسئولین کشوری (قائم مقام وزیر کشاورزی کشور چین) مسئول شیلات چین، استاندار و مسئولین محلی سخنرانی در اهمیت حفاظت و بهره برداری پایدار ماهیان خاویاری داشتند. سپس 3 سخنرانی کلیدی در زمینه وضعیت آبزی پروری تاسماهیان در چین، مخاطرات زیست محیطی و ضرورت حفاظت ماهیان خاویاری جهان و همچنین اولین تکثیر مصنوعی تاسماهی چینی ارائه گردید.

در این همایش جهانی بیش از 430 نفر از محققین، اندیشمندان، مدیران، پرورش دهندگان تاسماهیان، تجار، دانشجویان و ... شرکت نموده بودند که از این تعداد حدود 200 نفر از کشورهای مختلف جهان و بیش از 50% شرکت کنندگان از کشور میزبان در کنفرانس شرکت نمودند.

عمده ترین شرکت کنندگان از کشورهای ایران، روسیه، آمریکا، کانادا، آلمان، فرانسه، سوئیس، رومانی، جمهوری چک، آکراین، آذربایجان، قزاقستان، ژاپن، ترکیه، نروژ، ایتالیا و اسرائیل بود.

در این سمپوزیوم مجموعاً 165 مقاله بصورت سخنرانی پذیرفته شده بود که ترکیب و تعداد آن بشرح ذیل بود.

ردیف	عنوان	تعداد مقاله	مقاله محققین ایرانی
1	بیولوژی عمومی – گرایش اکولوژی	34	9
2	بیولوژی عمومی – گرایش ژنتیک	21	5
3	بیولوژی عمومی – مدیریت ذخایر و وضعیت آن	13	0
4	اکولوژی – دخالت بشر و تخریب محیط زیست	35	2
5	آبزی پروری – گرایش مولدسازی	31	11
6	آبزی پروری – گرایش تغذیه	31	15
جمع		165	42

با توجه به آمار فوق بیش از 4/25% مقالات پذیرفته شده برای سخنرانی از محققین جمهوری اسلامی ایران بوده است. بعلاوه تعداد 163 مقاله بصورت پوستری در سمپوزیوم ششم پذیرفته شد که 79 مقاله پوستری (48%) متعلق به محققین ایرانی بود. بعبارت دیگر از مجموع 328 مقاله پذیرفته شده تعداد 121 مقاله (9/36%) مقالات متعلق به محققین ایران بوده است.

قسمت	مقالات پوستری	تعداد کل مقاله	مقالات محققین ایرانی
A	بیولوژی و اکولوژی ماهیان خاویاری	60	33
B	مدیریت جمعیت ماهیان خاویاری	1	0
C	اثرات انسان بر گونه های خاویاری	14	3
D	پرورش ماهیان خاویاری	85	41
E	عمل آوری	3	2
جمع		163	79

قبل از آغاز همایش ششم، دوکارگاه آموزشی برگزار گردید:

طبق بررسی گروه تخصصی ماهیان خاویاری IUCN اکثر گونه های خاویاری منطقه آسیا و اروپا وضعیت مناسبی نداشته و نسبت به ارزیابی قبلی (سال 1996) وضعیت ذخایر آنها وخیم تر گردید. نتایج وضعیت هریک از گونه ها در کتاب Red List/ IUCN در سال 2010 چاپ و منتشر خواهد شد.

گرچه دو کارگاه آموزشی فوق قبل از آغاز بکار سمپوزیوم ششم برگزار شد ولی در طول یک هفته همایش خاویاری 4 کارگاه آموزشی دیگر بشرح ذیل برگزار گردید.

در طول برگزاری همایش فوق برنامه هایی شامل بازدید از شهر Wuhan (رودخانه یانگ تسه، پارک بندری و پلهای احداث شده بر روی رودخانه یانگ تسه)، نمایشگاه (با حضور شرکت های تولیدکننده خاویار پرورشی در چین) انجام شد.

علیرغم تراکم برنامه های سمپوزیوم، جلسه هیئت مدیره انجمن جهانی ماهیان خاویاری (WSCS) و همچنین مجمع عمومی با ارائه گزارش عملکرد انجمن در طی 4 سال گذشته و برنامه های آینده آن در مناطق مختلف جهان ارائه گردید.

در مراسم اختتامیه جمعبندی از سخنرانی های علمی و همایش ارائه شده و همچنین پیش نویس توصیه و پیشنهادات سمپوزیوم با عنوان (Wuhan Recommendation) ارائه گردید. سه مقاله برتر برای سخنرانی های انجام شده و سه پوستر برگزیده تعیین و مورد تشویق قرار گرفتند.

پس از اتمام سمپوزیوم بازدید علمی در روز جمعه و شنبه (30 و 31 اکتبر 2009) صورت گرفت که در طی دو روز با طی مسافت 200 کیلومتری به شهر Jingzhou رفته و سپس مراسم رهاسازی ماهی خاویاری (تاسماهی چینی A. sinensis) با وزن بالای 1 کیلوگرم و پلاک گذاری شده توسط شرکت کنندگان صورت گرفت و بدنبال آن موزه Jingzhou مورد بازدید قرار گرفت.

در روز بعد (شنبه 31 اکتبر 2009) با طی مسافت 100 کیلومتری از شرکت بسیار عظیم ماهی خاویاری
(Hubei Tianxia) مورد بازدید قرار گرفت که از امکانات و تجهیزات بسیار پیشرفته و همچنین انواع گونه های خاویاری مولد (علاوه بر تاسماهیان چینی، انواع دورگه ها، 8000 فیلماهی 8 ساله، پاروپوزه ماهیان و تاسماهی روسی، بستر و ... دارا بود) مرکز فوق که با سیستم مدار بسته مجهز بود علاوه بر تولید گوشت و خاویار تولید چرم، آدامس، گوشت فیله دودی شده، شکلات ماهی، انواع فراورده های دیگر از جمله تکه هایی از ماهی دودی و بسته بندی شده از محصولات تولیدی شرکت بود. طبق اظهارات مسئولین شرکت،
2 مزرعه دیگر در حال ساخت و بهره برداری است که تا 3 ماه آینده افتتاح و بهره برداری خواهد شد.

مزرعه فوق علیرغم آنکه در جوار رودخانه بسیار بزرگ یانگ تسه احداث گردیده بود ولی با استفاده از آب چاه و سیستم مدار بسته فعالیت می کرد و پسآب مزرعه برای پرورش گل و گیاه استفاده می شد تا وارد رودخانه یانگ تسه نشود.

طبق اظهار رئیس انستیتو تحقیقات ماهیان خاویاری کشور چین میزان تولید گوشت تاسماهیان این کشور از مرز 20 هزار تن گذشته و در سال جاری بخش خصوصی تاکنون 9 تن خاویار تولید نموده که تا پایان سال 2009 به 16 تن خواهد رسید. برنامه تولید در سال 2010 حدود 40-35 تن خاویار و سال 2012 به 120 الی 140 تن خاویار خواهند رسید. مزرعه فوق و سایر مزارع پرورشی از نمونه های موفق تولید خاویار پرورشی بودند که از حمایت جدی دولت و مشارکت سرمایه گذاران بخش خصوصی (داخلی و خارج از کشور) بهره مند بودند. گرچه بطور غیررسمی و تأیید نشده اعلام گردید که قیمت تمام شده هر کیلو خاویار 200 الی 250 دلار بوده و در سال جاری هرکیلو خاویار 550-450 یورو فروخته شد. ولی بعضاً آمار را خوشبینانه می دانستند.

در طی گردش علمی، سد عظیم III Gorges Dam و ایستگاه تحقیقات ماهیان خاویاری چین مورد بازدید قرار گرفت . ایستگاه تحقیقاتی جوار سد با حمایت وزارت نیرو به فعالیت می پرداخت و از آنجائیکه سد مزبور مسیر مهاجرت ماهیان خاویاری را برای تخمریزی طبیعی مسدود نموده بود، مرکز فوق با تکثیر مصنوعی و رهاسازی بچه ماهیان خاویاری تاسماهی چینی برای احیاء ذخایر فوق فعالیت نمود.

نکته پایانی اینکه در مراسم اختتامیه اعلام گردید که هفتمین سمپوزیوم بین المللی ماهیان خاویاری در شهر Naniamo ، ایالت Vancuver کانادا در سال 2013 برگزار خواهد شد. نماینده دانشگاه ونکوور با ارائه سخنرانی و ارائه برنامه ها، توانمندی های علمی و فنی و همچنین راه اندازی مرکز مطالعات بین المللی ماهیان خاویاری در کانادا، همگی را برای شرکت در سمپوزیوم بین المللی هفتم در سال 2013-کانادا ، دعوت نمود.